Leegstand en woningnood: waarom komt het in de politiek zo weinig ter sprake?

In een gesprek van Omroep AfroNet vragen twee gesprekspartners zich af waarom leegstaande panden nauwelijks aan bod komen in de Tweede Kamer, terwijl iedereen over het woningtekort praat. Cijfers van het CBS laten zien dat het beeld genuanceerder is.

Waarom hoor je zo weinig over leegstaande woningen en kantoren, terwijl Nederland een groot woningtekort heeft? Die vraag staat centraal in een nieuw gesprek van Omroep AfroNet, gepubliceerd op 28 oktober 2026 onder de titel "Politiek NEGEERT leegstand: Waarom horen we hier NIKS over?". Twee gesprekspartners praten over hun ervaringen met het onderwerp op sociale media en over de rol van de politiek.

De ene gesprekspartner heeft het onderwerp op TikTok aangekaart en is zelf actief voor een kleine politieke partij. De andere is, naar eigen zeggen, sinds zijn komst naar Nederland verbaasd over het contrast tussen de woningnood en de lege ruimtes die hij ziet. Namen en functies zijn in het aangeleverde materiaal niet vermeld, dus noemen we die hier niet. De uitzending zelf bevat geen reactie van vastgoedbedrijven of politieke partijen.

Ongeloof op TikTok

Het gesprek begint met een ervaring uit de praktijk. Volgens de gast kreeg hij op TikTok veel scepsis over zich heen als hij het had over leegstand. Sommige kijkers noemden hem een wappie. Hij zegt dat hij dan verwees naar CBS-cijfers en een link deelde, waarna die reacties vaak wegvielen.

Dat ongeloof, zegt hij, zie je ook elders terug. Het woningtekort wordt breed erkend, maar de leegstaande woningen die je zou kunnen opknappen en aan mensen in nood kunt geven, komen volgens hem niet ter sprake.

Het probleem zien, de oplossing zien

De andere gesprekspartner legt de vinger op de zere plek. Wie door Utrecht loopt, ziet genoeg leegstand, zegt hij, en dan is het moeilijk te begrijpen waarom er toch een tekort is. De gast zegt dat hij het antwoord eigenlijk niet zeker weet.

Zijn eigen inschatting is dat het onderwerp bij veel partijen niet op de agenda staat. Ook denkt hij dat grote vastgoedbedrijven goede lobbyisten hebben die het onderwerp onder tafel weten te houden. Dat is zijn vermoeden, zonder bewijs in het gesprek zelf. Hij vraagt zich ook af waarom krantenartikelen en CBS-cijfers over leegstand niet groter worden opgepakt door bijvoorbeeld het RTL- of NOS-nieuws.

Welke partijen pakken het op?

Dan gaat het gesprek naar de politiek. De gast noemt de partij waarvoor hij zelf actief is. Hij benadrukt dat hij geen reclame wil maken. Volgens hem is dit een van de weinige partijen met een achterban die dit onderwerp aankaart en die ook op protesten te zien is. De partij heeft volgens hem een zetel in de gemeenteraad van Utrecht en in enkele andere steden.

Met één zetel kun je het onderwerp aankaarten, zegt hij, maar er verandert weinig zolang de rest van de gemeenteraad andere prioriteiten heeft. Volgens hem is die raad vooral rechtsgeoriënteerd. Die inschatting is van de gast en is hier niet getoetst. Hij noemt ook nog een kleinere partij in Amsterdam. Over een politicus die volgens hem eerst op protesten stond, maar na zijn benoeming tot minister-president de zaak zou zijn vergeten, is geen reactie opgenomen.

Achtergrond

De cijfers geven het gesprek deels gelijk en maken het deels genuanceerder. Het statistisch woningtekort is in 2026 geraamd op 384.000 woningen, ofwel 4,6 procent van de voorraad, volgens ABF Research. Het CBS telde op 31 december 2024 ruim 350.000 onbewoonde woningen. Bij twee derde van de leegstaande woningen gaat het volgens het CBS om kortdurende leegstand, bijvoorbeeld door een verhuizing of verbouwing. Bij 39.340 woningen was sprake van langdurige leegstand met energieverbruik en bij 25.020 van langdurige leegstand zonder energieverbruik. Het Economisch Instituut voor de Bouw rekent in een rapport van augustus 2026 voor dat de werkelijk leegstaande woningen na correctie voor energiegebruik uitkomen op ongeveer 30.000.

Ook in de politiek speelt het onderwerp meer dan de gast aangeeft. EenVandaag meldde dat GroenLinks-PvdA in het verkiezingsprogramma iets wil doen aan leegstand. Volgens een CBS-onderzoeker stonden op 1 januari 2024 zo'n 90.000 woningen langer dan een jaar leeg. Gemeenten, waaronder Utrecht, gebruiken volgens advocatenkantoor Houthoff een leegstandverordening om leegstand van woningen aan te pakken. De gemeente Utrecht zegt zelf dat zij leegstaande panden wil laten transformeren tot onder meer woningen.

Ombouw van kantoren is geen snelle oplossing. Volgens het CBS ontstonden in 2024 ongeveer 7.870 woningen door transformatie van bestaande panden, terwijl het kabinet streeft naar 100.000 nieuwe woningen per jaar. In de provincie Utrecht daalde de kantorenleegstand tussen 2015 en 2023 van 19 naar 7 procent. De provincie schrijft dat er in de gemeente Utrecht nauwelijks kantorenleegstand is. Wie in de stad leegstand ziet, kijkt dus mogelijk naar andere soorten panden.

De hele video van Omroep AfroNet kun je bekijken op de pagina van deze uitzending.

Bronnen

• Omroep AfroNet op YouTube: de video
• CBS: Voorraad woningen; eigendom, type eigenaar, status van bewoning, regio
• CBS: Aantal woonruimten in Nederland
• EIB: Het belang van de bestaande voorraad voor het oplossen van de woningnood
• ABF Research: Primos-prognose 2026
• Volkshuisvesting Nederland: Het statistisch woningtekort uitgelegd
• EenVandaag: Hoe het komt dat er tienduizenden leegstaande huizen zijn terwijl er woningnood is