Haar als geschiedenis, gezondheid en recht: een middag in de Stadsschouwburg Utrecht

Tijdens It's all about hair in de Hekman Foyer spraken vier sprekers over haarroutines, vlechten als erfgoed, gelijke haarrechten en het kappersonderwijs. Omroep AfroNet volgde de middag in een live-uitzending.

Op zaterdag 24 oktober 2026 stond de Hekman Foyer van de Stadsschouwburg Utrecht een middag lang in het teken van natuurlijk haar. Tijdens It's all about hair, van 13.00 tot 16.30 uur, volgden een keynote en drie talks elkaar op, met tussendoor een haarbingo. Omroep AfroNet maakte hiervan een live-uitzending. De livestream werd geproduceerd door @muviews.

Het programma kwam van Tori Oso Utrecht, dat de middag aankondigde. Migaisa Poeketi sprak in het Nederlands over haargezondheid en Omara Luna in het Engels over vlechten en identiteit. De afsluiting was een gesprek met de oprichter van CurlZnFro, onder leiding van host Larisa Da Veiga. Daarnaast hield een keynotespreker een lezing in het Engels.

Gelijke haarrechten als doel

De keynotespreker vertelde dat ze haar verhaal in zoveel mogelijk lezingen wil delen, ook in de wetenschap. Ze was al uitgenodigd door de Universiteit van Amsterdam voor een psychologiesessie, maar die zaal was internationaal. Ze wil het verhaal nu meer lokaal vertellen. Haar platform wil volgens haar historici, psychologen en economen om tafel brengen, naast een fotoexpositie en een haar- en modeshow.

Haar hoofddoel noemde ze gelijke haarrechten. Ze vertelde ook dat er te weinig onderzoek is naar de haargezondheid van zwarte vrouwen en dat ze daarover een documentaire voorbereidt. Een bezoeker stelde dat het vreemd is dat je een wet nodig hebt om jezelf te mogen zijn. De spreker antwoordde dat haar niet te kiezen is, anders dan een tatoeage. Zonder wet, zei ze, kan elke werkgever of school natuurlijk haar weigeren.

Een routine die bij jouw haar past

Migaisa Poeketi vertelde dat ze drie jaar een afro- en krullenhaarsalon in Zuilen, Utrecht heeft. Ze ziet in de stoel steeds dezelfde patronen. Mensen benoemen hun probleem niet precies, zoeken de oplossing alleen in producten en negeren de signalen die hun haar geeft. Volgens haar zegt een haartypelabel als 4C weinig. Veel belangrijker is of je haar vocht opneemt en hoe snel het droogt.

Haar advies was om je routine vast te leggen en producten niet steeds te wisselen. Als iets misgaat, weet je dan waar het aan ligt. Als richtlijn noemde ze elke zeven tot tien dagen wassen, met een clarifying shampoo ongeveer eens per maand. Ze benadrukte dat haar en hoofdhuid bij elkaar horen en dat je bij klachten als haaruitval eerder naar de huisarts, een dermatoloog of een kapper die je vertrouwt moet gaan. Ze werkt aan een app om je haarreis bij te houden. Die staat nog niet live, maar bezoekers konden zich via een code aanmelden voor een testgroep.

Na die talk volgde de haarbingo. Vijf bezoekers wonnen een goodiebag.

Vlechten als verhaal van identiteit en overleven

Omara Luna nam het publiek mee langs haar eigen haargeschiedenis. Ze zat als kind op een kussen tussen de benen van haar moeder en vader en kreeg later een relaxer. Daarna was ze naar eigen zeggen niet meer zeker van haar haar. Ze vroeg zich hardop af of dit werkelijk zo diep zit. Haar antwoord was ja, want de manier waarop je naar je haar kijkt hangt samen met zelfvertrouwen.

Daarna ging ze terug naar het precoloniale Afrika. Volgens haar vertelde een kapsel toen aan welke stam je behoorde, of je getrouwd of van koninklijke afkomst was. Tijdens de slavernij werd vlechten volgens haar een manier om te overleven. Ze noemde het vlechten van rijst en zaden in het haar en het gebruik van patronen om een ontsnapping te communiceren. Ook liet ze zien hoe YouTube en televisie later weer ruimte gaven aan natuurlijk haar.

Op de vraag waarom juist haar als communicatiemiddel werd gebruikt, zei ze dat daarover geen vaststaand antwoord bestaat. Veel geschiedenis is mondeling overgeleverd. Ze geeft masterclasses waar ook mannen welkom zijn, en een cursus van tien weken, vooral in Rotterdam. Ze sloot af met een oefening: denk terug aan je jongere zelf en zeg tegen haar dat haar haar mooi en vrij is.

Een gesprek over opleiding en samenwerking

In de laatste talk sprak Larisa Da Veiga met de oprichter van CurlZnFro. Da Veiga zei dat de middag niet alleen over haar ging. In haar woorden: "It's not all about hair." Het gaat volgens haar ook over identiteit, zelfbeeld en acceptatie. Haar gast vertelde dat ze ruim dertig jaar in de branche werkt en haar opleiding deels in het Verenigd Koninkrijk volgde, omdat Afrohaar in Nederland nauwelijks onderwezen werd.

Volgens haar kun je in Nederland nog altijd niet in de basis van de kappersopleiding leren om afrohaar te knippen. Het is een keuzedeel, stelde ze, terwijl ze vindt dat de basis voor iedereen gelijk moet zijn. Ze zei ook dat samenwerking tussen black hairdressers ontbreekt en dat zonder opleiding geen erkende leerbedrijven kunnen ontstaan. Daarnaast vindt ze het lastig dat kappers na een korte krullentraining al als educator optreden. Een reactie van opleidingen staat niet in het gesprek. Een bezoeker bood aan een petitie te starten.

Achtergrond

De CROWN Act is een Amerikaanse wet die discriminatie op basis van haartextuur en beschermende kapsels verbiedt. Volgens het Economic Policy Institute hebben dertig staten een versie van deze wet aangenomen. Tellingen lopen uiteen, schrijft firsthr.app: de NAACP Legal Defense Fund noemt voor 2026 zevenentwintig staten. Er is geen federale CROWN Act van kracht. De National Law Review meldt dat Californië in 2019 de eerste staat was.

In Nederland bieden mbo-scholen Black en Mixed Hair als keuzedeel aan. Zadkine in Rotterdam noemt Black & Mixed Hair op de pagina van Junior Hairstylist. Ook mbostart.nl noemt Black en Mixed hair basis als mogelijk keuzedeel bij de kappersopleiding niveau 2. ROC Midden Nederland noemt op zijn opleidingspagina voor Utrecht andere keuzedelen, zoals nagelstyling en visagie.

De hele uitzending van It's all about hair kun je terugkijken in de video op deze pagina.

Bronnen

• Omroep AfroNet op YouTube: de volledige live-uitzending
• Economic Policy Institute: Thirty states have passed a version of the CROWN Act
• firsthr.app: The CROWN Act
• National Law Review: CROWN Laws Expand Hair-Based Discrimination Protections
• Zadkine: Junior Hairstylist (Kapper)
• MBO Start: Opleiding MBO Kapper
• ROC Midden Nederland: Kapper bol