Toegang tot kapitaal: Utrechtse ondernemers en Rabobank aan De Tafel van Utrecht

In een live-uitzending van Omroep AfroNet bij TivoliVredenburg vertelden drie Utrechtse ondernemers wat er gebeurt als een goed idee geen financiering vindt. Daarna schoven twee mensen van de Rabobank aan en kwam de vraag uit de zaal: waarom is dit niet eerder gebeurd?

Wat gebeurt er als een goed idee geen financiering vindt? Daar ging de live-uitzending van De Tafel van Utrecht over, begin oktober bij TivoliVredenburg. De hybride podcast van Omroep AfroNet werd opgenomen voor publiek, als onderdeel van Black Achievement Month Utrecht en in samenwerking met de Rabobank.

Het gesprek werd geleid door Napoléon Mugabe en Osiris Hoepel. Eerst sprak Miriam Frantzen, projectleider van Black Achievement Month Utrecht. Daarna volgden drie ondernemers uit Utrecht: Liza, Fernon en Rachel. Tot slot namen Oumar Barry en Hass Mohammadi van de Rabobank plaats aan tafel. Het publiek en de kijkers van de livestream konden vragen stellen.

Osiris Hoepel schetste in de opening de invalshoek. Hij werkt naar eigen zeggen al jaren met organisaties aan inclusie en ziet dat talent er gewoon is, maar dat obstakels in instituten de deur vaak op een kier laten staan. Het gesprek ging over toegang tot netwerk, kennis en financiering, en over de mindset en het doorzettingsvermogen die ondernemen vraagt.

Waarom ondernemerschap dit jaar centraal staat

Miriam Frantzen legde uit dat Black Achievement Month het succes en de positieve beeldvorming van de Afrikaanse diaspora viert. Ondernemers uit de gemeenschap blijven daarbij volgens haar vaak onderbelicht, terwijl er veel zijn die grote successen boeken. Dit jaar is er extra aandacht voor ondernemerschap door de samenwerking met de Rabobank, omdat beide partijen toegang tot financiering en groei belangrijk vinden.

Op de kritische vraag wat de organisatie ook na oktober doet, antwoordde ze dat Black Achievement Month Utrecht vooral een platform biedt. Mensen kunnen elkaar ontmoeten en in contact komen met adviseurs van de bank. "We reiken het aan", zei ze, en mensen moeten de kans zelf grijpen. Ze wees op een ondernemerscafé Next Level op 19 oktober.

Drie ondernemers, drie drempels

Liza begon tijdens haar studie ondernemerschap aan een make-uplijn voor huidtypes die in de winkel niet bediend worden. Het idee kwam voort uit haar eigen ervaring: in een winkel kreeg ze te horen dat haar kleur foundation er niet was. Haar eerste voorraad betaalde ze met tweeduizend euro van een bijbaan. Na een paar workshops was die op en kwam er geen nieuw geld. Ze wist dat er bankproducten voor het mkb bestaan, maar: "Ik dacht dat ik te klein was om daar te komen."

Fernon rolde naar eigen zeggen per ongeluk in zijn sneakerwinkel. Hij begon met jeugdvrienden uit een creatief collectief, maar zij haakten af en uiteindelijk stond alles op zijn naam. Geld was voor hem niet het grootste probleem, vertelde hij, wel het vinden van stabiel personeel en zakenpartners. Wat zijn lijn het meest verbeterde was een boekhouder die bij hem past. Die wens had hij naar eigen zeggen al vijftien jaar geleden moeten vervullen.

Rachel onderneemt tussen Nederland en Ethiopië. Haar medewerkers werken vrijwel allemaal in Ethiopië, zelf zit ze in Nederland. Een Nederlandse bank vond haar bedrijf lastig, vertelde ze, omdat banken bij Afrika meteen alarmbellen horen. Ze draaide haar bedrijf daarom op klanten die vooruit betaalden. Haar advies aan ondernemers: zorg dat je cijfers en administratie op orde zijn en laat bewijs zien dat een bank aan je kan verdienen. Ze moest ook leren loslaten en accepteren dat ze in Nederland niet aan elke tafel wordt uitgenodigd.

Eenzaam, en toch doorgaan

Uit het publiek kwam de vraag wat ondernemen emotioneel kost. Een van de ondernemers zei dat succes en geld niet altijd samengaan met vriendschap en dat je onderweg mensen kunt verliezen. Het advies was om in gesprek te blijven met iemand, wie dat ook is. Een andere ondernemer noemde de beginjaren eenzaam, omdat familie en vrienden haar niet begrepen en ze alleen haar passie had.

Rachel vertelde dat ondernemen voor haar geen luxe is. In Ethiopië ontbreken volgens haar vaak banen en uitkeringen, en ze had een coach nodig om te accepteren dat ze niet iedereen kan helpen. Fernon noemde passie voor zeventig procent van een onderneming, maar zei ook dat je een team nodig hebt. Op de slotvraag, wat je morgen moet doen als je wilt beginnen, klonk: doe het gewoon, begin klein en test je idee eerst bij familie en vrienden.

De Rabobank aan tafel

Oumar Barry vertelde dat hij tien jaar onderzoek doet naar migrantengroepen in Nederland en zelf als vluchteling naar Nederland kwam. Volgens hem is het systeem niet voor iedereen gemaakt, maar voor wat hij de "dominante logica" noemt. De bank wil drempels verlagen door dichter bij de gemeenschap te komen, onder meer met het project Urban Grow.

Op de vraag waarom dat pas na tien jaar onderzoek gebeurt, antwoordden de bankmedewerkers dat de bank dit werk al langer doet, maar dat zij in de grote steden bij mensen met een migratieachtergrond achterlopen. Ze spraken van blinde vlekken en wilden niet alleen luisteren maar ook impact maken. Een van hen noemde een starterprogramma dat op 26 oktober in Utrecht zou starten. Of dat is doorgegaan, hebben we niet kunnen nagaan.

Over de praktijk was de bank concreet. Wie al een jaarrekening heeft, kan met jaarcijfers en transactiedata van de afgelopen dertien maanden snel een inschatting krijgen. Starters hebben een ondernemersplan nodig, maar dat hoeft niet af te zijn. Door de zorgplicht leent de bank niet aan wie waarschijnlijk niet kan terugbetalen. Raakt een ondernemer in problemen, dan kijkt een aparte afdeling bijvoorbeeld of de maandlast tijdelijk omlaag kan. Een afwijzing hoort volgens de bank persoonlijk te worden toegelicht door de adviseur.

De Rabobank is hoofdsponsor van de dag en partner van Black Achievement Month Utrecht. De uitspraken van de bankmedewerkers zijn hun eigen toezeggingen. Of ze waargemaakt worden, moet de komende tijd blijken. Osiris Hoepel sprak de hoop uit dat deze tafel over een jaar concrete resultaten kan laten zien.

Achtergrond

Volgens Black Achievement Month wordt het festival elk jaar in oktober gehouden om de talenten van mensen met Afrikaanse roots te laten zien. Het thema in 2026 is "Turning Black Excellence into Change". Volgens Stichting MKB Financiering, die verwijst naar onderzoek van het Kennisplatform Inclusief Samenleven, heeft bijna veertig procent van de startende ondernemers in Nederland een migratieachtergrond. Hun toegang tot externe financiering blijft toch beperkt en de meeste ondernemers in dat onderzoek vroegen geen bankkrediet aan, meldt Rendement.nl. Volgens Staat van het MKB had in 2020 ruim 36 procent van de starters een migratieachtergrond, en het aantal starters met een Afrikaanse achtergrond was bijna verdrievoudigd ten opzichte van 2010. Het cijfer dat de bankmedewerkers tijdens het gesprek noemden over ondernemers die afhaken, hebben we niet kunnen verifiëren.

De hele uitzending kijk je terug op het YouTube-kanaal van Omroep AfroNet, en de aflevering komt ook op Spotify.

Bronnen

• Omroep AfroNet op YouTube: de volledige live-uitzending
• Black Achievement Month
• Black Achievement Month, evenementenlijst (live-editie De Tafel van Utrecht)
• Stichting MKB Financiering, over onderzoek van het Kennisplatform Inclusief Samenleven
• Rendement.nl, Migranten hebben beperkt toegang tot financiering
• Staat van het MKB, Aantal startende ondernemers met migratieachtergrond neemt toe